काठमाडौं । केन्द्रीय तथ्यांक विभागले कोभिड–१९ महामारीका कारण रोकिएको राष्ट्रिय जनगणना २०७८ को नयाँ कार्यतालिका सार्वजनिक गरेको छ ।

सोमवार बसेको मन्त्रिपरिषद बैठकले राष्ट्रिय जनगणना आगामी कात्तिकमा पुनः सञ्चालन गर्न स्वीकृति दिएपछि विभागले नयाँ कार्यतालिका बुधवार सार्वजनिक गरेको हो ।

कोरोना महामारीका कारण स्थगित जनगणना पुनः सञ्चालन हुने भएको हो । सार्वजनिक नयाँ कार्यतालिका अनुसार कार्तिक २५ देखि मंसिर ९ सम्म जनगणना कार्य सञ्चालन हुनेछ ।

राष्ट्रिय जनगणना सम्पन्न गर्न विभागले ७ वटा प्रदेश जनगणना कार्यालय तथा ८० वटा जिल्ला जनगणना कार्यालय सञ्चालनमा ल्याएको छ। त्यसबाहेक ३४९ वटा स्थानीय जनगणना कार्यालय समेत स्थापना गरी कार्यअघि बढाइएको विभागका महानिर्देशक नेबललाल श्रेष्ठले बताउनुभयो ।

अनलाइन भर्ना प्रक्रियाबाट विभागले सुपरिवेक्षक तथा गणकहरूको ‘सर्टलिस्ट’ गरिसकेको छ भने जिल्लाबाट ८ हजार ५ सय जना सुपरिवेक्षकको भर्ना गरी ५ दिनको तालिमा समेत दिइसकेको श्रेष्ठले बताउनुभयो ।

सुपरिवेक्षकहरुलाई कोभिड–१९ विरुद्धको खोप अनिवार्य गरिएको छ । स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयको समन्वयमा खोप लगाउने व्यवस्था मिलाइएको उहाँले बताउनुभयो ।

बुधवार सार्वजनिक जनगणना कार्यतालिका यस प्रकार रहेका छन् : 

सुपरिवेक्षक नियुक्ति : भाद्र २० देखि २६
सुपरिवेक्षक तालिम : भाद्र २७ देखि २८
घर तथा घरपरिवारको सुचिकरण : भाद्र ३० देखि असोज १८
गणकको नियुक्ति :कार्तिक ९ देखि ११
गणक तालिम : कार्तिक १३ देखि १६
मूल गणना कार्य : कार्तिक २५ देखि मंसिर ९

यसपटकको जनगणनामा नेपाल सरकारले नक्सामा समावेश गरेको कालापानी, लिम्पियाधुरा र लिपुलेकमा गणना हुन्छ कि हुँदैन भन्ने सर्वत्र चासो छ । तर विभागले भने ती क्षेत्रमा जनगणना नहुने प्रष्ट पारेको छ । बुधवार सार्वजनिक कार्यतालिकामा समेत ती क्षेत्रमा गणना हुने कुरा उल्लेख छैन ।

विभागका महानिर्देशक श्रेष्ठले सो भूभागमा जनगणना गर्नु संवेदनशील रहेकाले विभाग एक्लैले गणना गर्न नसक्ने बताउनुभयो । तर स्थानीय, प्रदेश र केन्द्र सरकारसँग अहिले पनि निरन्तर छलफलमै रहेको उहाँले बताउनुभयो ।

प्रत्येक १० वर्षमा एक पटक हुने राष्ट्रिय जनगणना नेपालमा पहिलो पटक १९६८ सालमा भएको थियो। त्यसयता हरेक १०–१० वर्षको अन्तरालमा नेपालमा जनगणना हुँदै आएको छ। यो जनगणनाको १२औँ शृंखला हो।