काठमाडाैं- नेपालमा १२औं राष्ट्रिय जनगणनाकाे मूल गणना आज बिहीबारदेखि प्रारम्भ हुँदैछ ।
बिहीबार बिहान ९ बजेपछि राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीबाट १२औँ राष्ट्रिय तथ्यांक संकलन कार्यक्रमको सुरुवात हुनेछ ।
त्यससँगै उपराष्ट्रपति र प्रधानमन्त्रीसहित देशैभर जनगणना प्रारम्भ गरिने केन्द्रीय तथ्यांक विभागका महानिर्देशक नेविनलाल श्रेष्ठले बताए ।
नेपालमा हरेक १० वर्षमा राष्ट्रिय जनगणना हुन्छ ।
तर, यो पटक कोरोनाका कारण ढिलोगरी जनगणना भइरहेको हो ।
मुलुक संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रमा प्रवेश गरेपछिको पहिलो जनगणनाको मूल नारा– ‘मेरो गणना, मेरो सहभागिता’ तय भएको छ ।
मूल गणना ९ मंसिरमा सम्पन्न हुनेछ ।
०७९ सम्ममा मुख्य प्रतिवेदन प्रकाशित गर्ने र ०८० भित्र सबै क्षेत्रगत र विषयगत प्रतिवेदन पनि प्रकाशित गरिने विभागले जानकारी दिएको छ ।
देशभित्र रहेका सबै घरपरिवार तथा व्यक्तिको तोकिएको समयसीमाभित्र गणना गर्नका लागि करिब ४० हजार गणक तथा आठ हजार पाँच सय सुपरिवेक्षक परिचालन हुँदै छन् ।
जनगणना अघिल्लो जनगणनाभन्दा निकै खर्चिलो हुने भएको छ ।
११औँ जनगणना करिब डेढ अर्ब खर्च भएको थियो ।
तर, यस पटक ४ अर्ब खर्च हुने अनुमान गरिएको छ ।
खर्च बढ्ने पहिलो कारण यस पटक पूरा तलब दिएर गणकलाई खटाइएको छ ।
११औँ सम्म शिक्षकलाई गणकका रूपमा खटाइने गरिन्थ्यो ।
शिक्षकलाई आधा मात्रै भत्ता खुवाइने गरिन्थ्यो ।
तर, यस पटक तथ्याङ्क विभागले कक्षा १२ पास गरी बेरोजगार रहेका युवा, युवायुवतीलाई पुरा तलब दिएर गणकका रूपमा परिचालन गरेको छ ।
जसका कारण यस पटकको जनगणना धेरै खर्चिलो हुने छ ।
केन्द्रीय तथ्याङ्क विभागका उपसचिव हेमराज रेग्मीका अनुसार पहिलेको भन्दा यस पटक कर्मचारीको तलब वृद्धि भएको छ भने गणकलाई पुरा भत्ता दिइने छ ।
जस कारण यस पटक गणकमा मात्रै सबैभन्दा बढी खर्च हुनेछ ।
तथ्याङ्क विभागले यसपटक जनगणनाका लागि ४० हजार गणक देशभरि परिचालन गरेको छ ।
यस पटकको जनगणनामा ८० वटा प्रश्नावली रहेका छन् ।
लामो प्रश्नावली भएका कारण गणकलाई तथ्याङ्क संकलन गर्न धेरै समय लाग्ने छ ।
यसले पनि खर्च बढाएको उपसचिव रेग्मीले बताए ।
‘विकसित देशमा सिस्टममै धेरै कुराको तथ्याङ्क आउने गरेको छ,’ उपसचिव रेग्मीले भने-‘तर नेपालमा धेरै कुरा गणनाबाट नै संकलन गरेर तथ्याङ्क संकलन गर्नुपर्ने भएका कारण प्रश्नावली बढी भएका छन्, बिस्तारै प्रश्नावली संख्या घटाइने छ ।’
प्रतिक्रिया