Pura Samachar

डेरीको ८० प्रतिशत व्यापार चौपट, अर्बौंको दुग्धजन्य सामग्री डम्प

प्रकाशित: September 23, 2020

डेरीको ८० प्रतिशत व्यापार चौपट, अर्बौंको दुग्धजन्य सामग्री डम्प

कोरोना महामारीका कारण सम्पूर्ण क्षेत्र प्रभावित भएको छ । त्यसमा डेरी क्षेत्र पनि अछुतो छैन । कोरोना रोकथाम तथा नियन्त्रणका लागि सरकारले घोषणा गरेको बन्दाबन्दीमा यो उद्योग सधैँ सञ्चालित रहे पनि ८० प्रतिशत व्यापार चौपट छ । विगत ६ महिनाको अवधिमा मात्र यो क्षेत्रमा १० अर्ब रुपैयाँभन्दा बढीको नोक्सान भइसकेको छ । पुरै ‘चेन अफ भ्यालु’लाई नै प्रभावित पारेको छ ।
कोरोना महामारीमा दुग्ध क्षेत्रको अवस्था, त्यसको समाधान लगायतका विषयमा केन्द्रित रहेर उद्योग वाणिज्य महासंघ वस्तुगत परिषद्को उपसभापति तथा राष्ट्रिय दुग्ध विकास बोर्डका सदस्य एवं सीताराम डेरीका प्रवन्ध निर्देशकसुमित केडियासँग रातोपाटीले कुराकानी गरेको छ । प्रस्तुत छ, उनीसँगका कुराकानीको सम्पादित अंशः

कोरोना महामारी शुरु भएको झण्डै ६ महिना भइसक्यो, यो अवधिमा दुग्ध व्यवसायलाई कसरी अगाडि बढाइरहनु भएको छ ?
–चैत ११ गतेदेखि शुरु भएको लकडाउनमा पनि हामीले एउटा जिम्मेवार व्यवसायीको रुपमा काम गरिरह्यौं । विगतको भूकम्प, नाकाबन्दी लगायत विभिन्न अप्ठ्यारो समयमा पनि हामीले जसरी जिम्मेवारीपूर्वक आफ्नो व्यवसाय सञ्चालन गर्यौं, त्यसैगरी यो कोभिड–१९ को समयमा पनि हामीले हाम्रा सेवालाई निरन्तरता दियौं ।

तर किसानबाट दुध आए पनि हामीले त्यसलाई बजारमा पठाउन सकेनौं । विगतको तुलनामा अहिले १५–२० प्रतिशतमात्र व्यापार हुन्छ । तैपनि हामीले व्यापार सञ्चालन गरिरहेका छौं । हामीले व्यापार बन्द गर्यौं भने त्यसको सबभन्दा ठूलो असर साना किसानहरुलाई पर्छ । त्यसलाई मध्यनजर गर्दै हामीले जसोतसो व्यापार सञ्चालन गरेका छौं । नत्र तपाई नै भन्नुस्, ८० प्रतिशत व्यापार चौपट भएको बेला कसले दुःख गरी चलाईरहन्छ ? असोज १ गतेदेखि निषेधाज्ञा हटाइएको छ । हामी सामान्य अवस्थामा आउने प्रयत्न गरिरहेका छौं तर जुन हिसाबले बजार बढ्नुपर्ने हो, त्यो हिसाबले बढ्न सकेको छैन ।

२० प्रतिशतमात्र व्यापार छ भन्नुभयो, फेरि किसानबाट पहिलाजस्तै दुध पनि लिइरहनु भएको छ । दुग्धजन्य पदार्थ कसरी खपत भइरहेको छ त ?
–कोरोना भनेको डेरीलाई मात्र होइन, किसानका लागि पनि हो । दुग्ध क्षेत्रको सम्पूर्ण ‘चेन भ्यालु’ नै प्रभावित भएको छ । विगतको तुलनामा दुधको उत्पादनमा पनि कमी आएको छ भने हामीले आवश्यकताका वरिपरि रहेर दुध खरिद गरिरहेका छौं । बढी भएका दुधलाई हामीले धुलो बनाउँछौं । अर्थात् दुध नफ्यालीकन जसोतसो त्यसलाई व्यवस्थापन गर्ने काम हामीले गर्दै आइरहेका छौं । तर यस्तो कति दिनसम्म गर्ने भन्ने चिन्ता छ ।

डेरी एशोसिएशनको नेतृत्व पनि गरिसक्नु भएको छ, समग्र डेरी क्षेत्रको बारेमा जानकारी पनि होला । नीजि क्षेत्रका डेरी उद्योगले पहिला कति दुध किन्थे, अहिले कोभिड महामारीको समयमा कति किन्छन् ?
–सामान्य क्षेत्रको कुरा गर्ने हो भने पहिला हामीले चार लाखदेखि साढे सातलाख लिटरसम्म दुध खरिद गरेका थियौं । गतवर्ष त हामीले एक लिटर दुध पनि किसानलाई पोख्न दिएनौं, अर्थात् भएका सबै दुध हामीले उठाएका थियौं । त्यतिबेला पनि बढी भएका दुधलाई हामीले धुलो (एसएनपी) र बटर बनायौं । त्यसका लागि त्यतिबेला सरकारले हामीसँग दुधमा राहत दिने प्रतिवद्धता जनाएको थियो । त्यसले गर्दा हामीले थुप्रै दुध खपत गरेका थियौं । तर सरकारबाट हालसम्म कुनै राहत पाउन सकेनौं । हामीले गतवर्ष जुन धुलो दुध र बटर बनाएका थियौं, त्यो यसपाली चैतदेखि भदौसम्ममा कटाउने (खपत) योजना थियो । दुग्धजन्य पदार्थ खपत हुने समय नै त्यही हो । तर कोरोनाका कारण शुरु भएको बन्दाबन्दीले त्यो स्टकलाई कटाउन (खपत गर्न) सकेनौ, उल्टै त्यसमा थपिदै गइरहेको छ । र, अहिले त्यो हाम्रो लागि चिन्ताको विषय बनेको छ । त्यसमा हाम्रो करोडौं रुपैयाँको चालु पुँजी फसेको छ ।  अब कात्तिकदेखि झन् दुधको उत्पादन बढ्छ, त्यसपछिको अवस्था के हुन्छ र यता स्टक (भण्डार) मा रहेको सामानलाई के गर्ने भन्ने चिन्ता थपिदै गइरहेको छ ।

प्रतिक्रिया